Mostrando entradas con la etiqueta NAFARZALEAK. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta NAFARZALEAK. Mostrar todas las entradas

EUSKARA-NABARRA: ASKATASUN EGUNA

EUSKARA-NABARRA: ASKATASUN EGUNA

Aitzol Altuna Enzunza

(Seguido en castellano)



Euskaldunen erreinu independentearen historia gure egi historikoa da, baina baita gure gaurko errealitatea: bere Estatua inbaditua dugun herria gara. Ez dugu Estatu baten izena eta izana asmatu behar, duguna inbaditzaileengandik askatzea baino. 


Euskaldunen heldutasun politikoak gorena Orreagan jo zuen 778ko abuztuaren 15ean, gure Askatasun Eguna, eta gero leku berean Eneko Aritza lehen baskoien erregearekin 824. urtean nafar Estatua sortuz. 


Orreagako bi gatazkek garbi utzi zuten euskaldunek metaturik geneukala kontzientzia nahikoa, gizarte-kohesio, gaitasun estrategiko eta militar-garapen maila, goreneko egitura juridiko-politikoa sortzeko: erreinua. Horregatik, garaiko ejertzito nagusienari birritan irabazteko gai izan zen, frankoei.


Jose María Lacarra gure historialariak Nabarrako erreinua sortu zeneko garai haietaz idazten zebilela  adierazi zuen Gaztela eta Aragoiren presio armatuak “batasuna areagotu eta nazio kontzientzia osatzen lagunduko dute”. 




A. Tobar eta K. Mitxelenak 1968. urtean esan zuten bezala: “Euskaldunek, kantabriarrek bezala, inbaditzaileen aurka matxinatu zirelako eta ez zirelako erresuma franko eta bisigodoetan sartu biziraun zuen euskarak”.


Gure asaben mendeetako askatasunerako borrokari ezin diogu entzungor egin ezta gutxiago mespretxatu. Irabazitako maila da, mundu zabalean nafar bezala ezagutuak izan gara, horregatik, arma politiko hain indartsua eskertzea besterik ez dugu egin behar.

Horregatik, ezin dezakegu ezer eraiki errealitate horri bizkarra emanez hari zordun baikara, gure gurasoei gaur hemen egoteari zordun garen bezala. 



Gizakiak inoiz sortutako arma politiko indartsuenaren jabe izanak bakarrik azaldu dezake gure herriaren bizirautea. Subirano den Estatu baten existentziak besteen Estatu guztien beharra dakar, bestela jai duzu. 

Argi eduki behar dugu bizi iraun badugu, garai batean gure Estatua sortzeko gai izan ginelako dela, gure herriaren indar guztia batuz eta bertan depositatuz.


Euskaldunak hemen gaude, Europan XXI. mendean, eta gure izaera mantentzen dugu, ez gure mendietan galduak ibili izan garelako historian zehar, baizik eta Europan Estatuak hedatu zirenean Mendebaldeko Erromatar Inperioa jaustean, gure indarrak batu genituelako geurea defendatzeko: Nabarra Estatua, euskaldun Herrikoa. 



Gure hizkuntza galtzearen lehen arrazoia eta argiena euskarak Estatu baten babesa galdu zuela da, lehenendo inbaditua izan zen eta gero bere lege edo Foruak ezabatuak, euskararen atzerakada ekarriz. 

Estatu baten babesa duten hizkuntza guztiak indartu egiten dira, Estatu bateko hizkuntza ofiziala ez direnak ez daude inoiz sasoiko. 



Euskaraz hitz egitea ez da bakaneko pertsonen eskubidea. Zein eskubide eduki dezaket nik 
euskaraz hitz egiteko, ejertzito eta polizia franko-espainol batek euskaldun guztiei gure hizkuntza hitz egitea berriro ere debekatzen badigute? 

 Edelvives 1941,
euskaldunak euren historiatik desagerrarazi zuten


Uler erreza da, aske bizi ez den Herri bat ezin dela herritar askeez osotua izan, eskubide kolektiboak indibidualen aurretikoak dira edo, hobe esanda, hauen bermatzaile dira: euskal Estatu batek bakarrik bermatu dezake bere herritarrek euskaraz hitz egitea. 




Ez dago kontrako adibiderik munduan, Estatu hizkuntzek bakarrik dute bermatua kalean, hedabideetan, politikan, lanpostuetan eta edonon erabiliak izatea.

Defentsa beharrak, hizkuntza, kultura eta ohitura berekoa izatea gure burua nazio bat bezala ikustera ekarri zuen, nazio nafarra, euskaldun herrian oinarritua.

"Atlas histórico de Navarra" Eneko Del Castillo 
Euskera 1587an

Gure Estatuaren lurraldetasun mapak inbaditutako urteekin eta euskaren atzerapenaren mapak gainean ipiniz gero, erlazio zuzena dagoela argi gelditzen da, "Atlas histórico de Navarra" Eneko del Castilloren liburuan ikus-irakur daitekeenez.

Indar politikoa galdu ahala, euskara atzeraka doa eta berarekin euskal kontzientzia. Gaur ere, Estatua eta gure hitz egiteko nahiak bakarrik bermatu dezakete gure hizkuntzaren etorkizuna: elementu biak beharrezkoak direlarik.
 




Gaur eguneko gure Estatuaren inbasio militarrak, ez gaitu automatikoki Estatu inbaditzailearen herritar bihurtzen, hori guk onartu beharko genuke.

Erresistentzia da gure herriaren existentzia, euskara da gure “herri-existentziaren” ezaugarririk argiena eta garbiena,  horregatik, gure Estatua armez inbaditua dugun NAFAR HERRITARRAK GARA.

EUSKARA-NABARRA: ASKATASUN EGUNA


Aitzol Altuna Enzunza




La historia del reino independiente de los euskaldunes es nuestra verdad histórica, pero también nuestra realidad actual: somos un pueblo con su Estado invadido. 

No tenemos que inventarnos el nombre y empezar de cero la historia de nuestro Estado, sino liberar el que tenemos de sus invasores.


La madurez política de los euskaldunes alcanzó su máximo esplendor en Orreaga-Roncesvalles el 15 de agosto de 778, nuestro Askatasun Eguna, y en el mismo lugar con el primer rey de los baskones Eneko Aritza en el año 824, fundando el Estado de Nabarra.


Las Dos Batalla de Orreaga-Roncesvalles dejaron claro que los euskaldunes teníamos acumulada la conciencia, el grado de cohesión social, la capacidad estratégica y el de desarrollo militar suficiente para crear la estructura jurídico-política más elevada: el reino. Por ello, fuimos capaces de ganar dos veces al ejército más importante de la época, los francos.


El historiador nabarro José María Lacarra escribía sobre aquellos tiempos en los que nació el reino de Nabarra y afirmaba que la presión armada de Castilla y Aragón “contribuirá a la unidad y a la formación de la conciencia nacional”.

La necesidad de defendernos hizo que nos convirtiéramos en una nación con una lengua, una cultura y unas costumbres comunes, la nación nabarra del pueblo euskaldun.


Tal y como dijeron A. Tobar y K. Mitxelena en 1968: “Porque los vascones, como los cántabros, se rebelaron contra los invasores y no entraron en los reinos francos y visigodos, el euskera que sobrevivió”.



No podemos ignorar y menos despreciar la lucha por la libertad que llevaron a cabo nuestros antepasados durante siglos. Es un nivel ganado, hemos sido conocidos como nabarros en todo el mundo, por eso solo tenemos que agradecer el tener un arma política tan potente en nuestras manos.

Por eso, no podemos construir nada a espaldas de esa realidad de la que somos deudores, como lo somos de estar hoy aquí a nuestros padres. 


Solo el hecho de haber creado un Estado puede explicar la supervivencia de nuestro pueblo. La existencia de un Estado soberano implica la necesidad de crear todos los demás, si no, tu pueblo está acabado. 

Debemos tener claro que, si hemos sobrevivido, es porque en un tiempo fuimos capaces de crear nuestro propio Estado, uniendo y depositando en él toda la fuerza de nuestro pueblo.



Los euskaldunes estamos aquí, en Europa en el siglo XXI, y mantenemos nuestra forma de ser, no porque hayamos estado perdidos en nuestras montañas a lo largo de la historia, sino porque cuando los Estados se extendieron por Europa al caer el Imperio Romano Occidental, unimos nuestras fuerzas para fundar y después defender el nuestro: el Estado de Nabarra del pueblo euskaldun.



La primera y más clara causa de la pérdida de nuestra lengua es que el euskera perdió el apoyo de un Estado: primero fue invadido y luego borradas sus leyes o Fueros lo que ha supuesto la pérdida directa de nuestra lengua.

Todas las lenguas apoyadas por un Estado se fortalecen, las que no son la lengua oficial de un Estado nunca están a salvo del todo.


Hablar en euskera no es un derecho de las personas a nivel individual. ¿Qué derecho voy a tener yo a hablar en euskera si el ejército y la policía franco-española nos vuelven a prohibir a hablar en euskera a todos los euskaldunes como ya ha pasado varias veces en nuestra historia?


Es fácil de entender que un Pueblo que no vive en libertad no puede estar compuesto por ciudadanos libres, los derechos colectivos son anteriores o, mejor dicho, son garantes de los individuales: solo un Estado euskaldun puede garantizar que sus ciudadanos hablen en euskera.

No hay ningún ejemplo contrario en el mundo, solo las lenguas de Estado tienen garantizado que sean utilizadas en la calle, en los medios de comunicación, en la política, en los lugares de trabajo y en cualquier otro lugar.

 Edelvives 1941,
incluso hicieron desaparecer a los baskones o euskaldunes de su historia


Juntando los mapas de territorialidad de nuestro Estado con los años de las invasiones y los mapas del retroceso del euskera a lo largo de los siglos, se ve una relación directa, como se documenta e ilustra en el libro de Eneko del Castillo, "Atlas histórico de Navarra".

Atlas histórico de Navarra, Eneko Del Castillo.
El euskera en 1587
 
A medida que perdimos fuerza política, el euskera fue retrocediendo y con él nuestra conciencia nacional. 


Hoy también, sólo un Estado y nuestro deseo de hablar euskera pueden garantizar el futuro de nuestra lengua: ambos elementos son imprescindibles.




La invasión militar actual de nuestro Estado no nos convierte automáticamente en ciudadanos del Estado invasor, para ello es necesario que nosotros lo aceptásemos. 

En la medida en que no sea así, nuestra resistencia donde hablar euskera es el más claro exponente, hace que SEAMOS CIUDADANOS NABARROS que tenemos nuestro Estado invadido por las armas.

 

INPERIALISMO EZKUTUA

INPERIALISMO EZKUTUA

Aitzol Altuna Enzunza

Iñaki Aginagaren testuetan oinarritua
Betidanik eta non nahi, espainiar eta frantziar inperialismoek argi erakutsi dute ez direla gai zapaltzen dituzten herrien independentzia onartzeko, indarkeria eta izua sortzeko duten ahalmen osoa agortu aurretik ez bada behintzat.

'Retablo de la independencia' Mexiko, Juan O'Gorman

Inolako zalantzarik gabe, totalitarismoak (inperialismoaren forma goren eta beharrezkoa), Euskal Herrian ere, inolako murrizketarik gabe eskura dituen bide errepresibo guztiak erabili izan ditu eta erabiltzen jarraituko dituela argi dago, gure herriarekin behin betiko amaitzeko, irteera demokratikoei bidea itxiz.


Espainol eta frantses Estatu okupatzaileen konstituzio formalek, legeen eta tratatuen interpretazio etengabeak eginez, "nazioarteko" administrazio eta jurisdikzioaren aurrean duten jarrerak ikusiz, ez dute zalantzarik uzten herrien nazioarteko zuzenbidea aitortu eta aplikatzeari uko egiten diotela.

Espainako 1978ko Konstituzioak, espainolen arrano eta armarri faxista zuen oraindik, Erregimen zaharrak Erregimen Berria onartu zuenaren zigilu bezala

Baina, Ex injuria jus non oritur, "Ekintza ez-zilegitik ez da eskubiderik sortzen":  

Inperialismoak bere erasoen indarkeria eta bere legediaren inposizioaren bidez okupatu, abolitu eta anexionatutako Nabarrako Estatua ez da desagertuko, baldin eta sortu zuen herri edo nazioak inperialismoaren presio bateratzaile eta totalitarioari aurre egiten jarraitzen badio. 

Nafarroa da gure Estatua eta eskubide internazionalen zordun, baina, nafarrak edo euskaldunak gara azpiratutako herria eta subjetu politikoa, indar nahikorik dugun bitartean

Kolonizatuaren sindromea gainditzea lortuz gero, jasaten dugun indarkeria orori aurre egiteko eskubidea du gure herriak, baldin eta horretarako kapazak bagara. 

"Nafarroak bere independentzia galdu zuen une horretan eta, beraz, euskaldunek beren erregeak galdu zituzten, euskaldunei lagundu ziezaieketenak. Beraz, modernitatearen hasieran, euskara inguruko hizkuntzen babesik gabe geratzen da" 
Joxe Azurmendi Otaegi, pentsalaria (Zegama 1941-2025), "Agua, Fuego, Tierra" dokumentalean (1999) 

NAZIONALISMO INPERIALISTA

"Ezker" zein "eskuineko" espainiar eta frantziar nazionalismo inperialista, berez, nazioarteko elkarbizitzaren aurkakoa da. Ez du sustatu duten gatazkarako irtenbide gehiago ikusten, azken irtenbidea baino: menderatutako herri eta Estatu zapalduen likidazioa, bere helburu nagusi eta mugiezina. Bere estrategiak aldi, forma eta erritmo desberdinak onartzen ditu, helburua aldatu gabe.



Herri bat eta Estatu bat beste batek okupatzea etengabeko erasoa da, gatazkaz, zapalkuntzaz, jazarpenaz eta beldurrez beteriko kate etengabea, amaigabea eta immanentea.

Herri zapaldu, okupatu eta kolonizatuek, azkenean, beren askatasun nazionala berreskuratzen dute... horretarako indar nahikorik elkartzea lortzen badute eta denbora uzten badiete.

“Nafarroaren nortasuna bi hitzetan laburbiltzen da: burujabetza eta hizkuntza” José María Jimeno Jurio, Artaxonako historiolaria (1927-2002)


SASI BAKEZALEAK 

Ezin dira oinarrizko giza eskubideak defendatu inperialismoan eta totalitarismoan. Hipokritek, ergelek edo eroek bakarrik salatzen dituzte banakako atentatuak, masa-terrorismoa disimulatzen, justifikatzen eta praktikatzen duten bitartean; "eskuin" edo "ezker" inperialista besterik ez dira.


Gaur egun, ez da teoriko edo ideologo nahikoa iluso geratzen nazioarteko harremanen izaera arrazional edo arrazoizkoan fede onez sinesteko, eta, horren ondorioz, nazioarteko “komunitatearen” bakea eta askatasuna mehatxatzen eta desegiten dituzten gatazka nagusi eta etengabeen protagonistak konbentzitzen saiatzeko. 

Norman Chomskyk politologo estatubatuarrak esaten duen bezala: "Arauak, batez ere, herrialde pobreentzat dira, aberatsek nahi dutena egiten baidute" . 


Sasi-bakezale hauek, herri zapalduetan eta mentalki kolonizatuetan bakarrik dute indar nahikorik  bertako hedabideetan arrabots mediatikoa sortzeko, baina besterik ez, munduan ez dute inongo ahotsik inperialistekin batera nahasturik ez bada.


Munduko edozein tokitan, “Indarkeria eta, oro har, terrorismoa gaitzesten dutenak, datozen lekutik datozela” besteen indarkeriaz eta terrorismoaz ari dira, ez haiek praktikatzen, justifikatzen, santifikatzen eta ezkutatzen duten indarkeriaz eta terrorismoaz. 



Moralista eta hipokrita profesionalek, aforismo neurritsuaz aldarrikatzen dute “helburuak ez dituela bitartekoak justifikatzen”. Besteenak beti xede eta bitarteko arbuiagarri eta gaitzesgarriak dira,  ez eurenak, hauek beti dira laudagarri, onargarri eta santu.


Egunontan oso argi gelditzen ari den moduan, Palestinan, Iranen, Venezuelan, Ukranian edo Groelandian esate baterako (Asian, Amerikan eta Europan), Inperialismoa ez da anormaltasun bat edo nazioarteko harremanen salbuespen bat, inperialismoa nazioarteko harremanen eta nazioarteko zuzenbidearen osagaia da. 

Inperialismoa, gerrara jotzea, zapalkuntza, okupazioa, beste herrien kontrako bortizkeriak eragindako suntsipena ez dira jarduera marjinalak edo apartekoak, nazioak bizi diren naturako egoerari dagozkio. Ez dira inoiz historikoki mugatuak izan, Estatu indartsuen kulturak eta zibilizazioak bultzatuak baizik.



BENETAKO DEMOKRATAK 

Jarrera demokratiko orok, giza eskubideak errespetatzea eta defendatzea dakar. Munduko herri guztiek beren eskubidea aldarrikatzen dute: eraso eta okupazio inperialisten aurrean beren askatasun eta identitate nazionala zaintzeko, bere lurraldea eta osatzen duten baliabideak bere onurarako aske erabiltzeko; azken edo lehen berme gisa, bidezko defentsa-eskubidea dutelarik.



Inperialismoaren ideologian, autodeterminazio eskubidea (herri baten lehen eta ezinbesteko eskubidea) eta oinarrizko giza eskubide guztiak desagertu egiten dira, existitzen ez diren herriak ez baitute eskubiderik. 


Lehen arazo soziala arazo nazionala da eta arazo nazionala da lehen arazo soziala. Beste arazo guztiak, bigarren maila baten daude, hil den herri batek ez baitu inongo beharrik, hileta eder bat ez bada.

EUSKARA EZ DA BEREZ HILTZEN: ERAHILTZEN DUTE

"El vascuence se muere sin remedio. Se muere y se debe morir, porque su muerte y la adopción por mi pueblo (sic.) de un idioma de cultura (sic. el euskera no tendría cultura alguna) es el único medio para llevar a la cultura común (en referencia al español) nuestro espíritu y perpetuarla en ella (y que muera así el euskaldun, claro)"

Unamuno bilboztarrak aspaldi eskatzen zuen gure herria hil zedin espainol zintzoak bihurtzeko (1905), eta lan horretan bere naziokoek sarri lagundu izan diote: 

"Euskara hil egiten da erremediorik gabe. Hil egiten da eta hil egin behar da, bere heriotza eta nire herriak (sic.) kultura-hizkuntza bat hartzea (sic. guk ez baitugu, antza) bide bakarra baita gure espiritua kultura komunera eramateko (espainolena) eta kultura horretan betikotzeko (gu desagertuz, noski)" (“La crisis actual del patriotismo español”, Nuestro Tiempo 1905). 

Printzipio berari jarraituz, Unamuno ez zen hain inozoa espainiera internazionalagoa zen/den kultura eta hizkuntza anglosaxoian desagertu arte murgiltzea eskatzeko. 


Ondorioz, euskara ez da berez hiltzen, euskara ezker zein eskuineko inperialistek edo totalitarioek ito egiten dute eta erahiltzea da euren helburua; horregatik ez diete euskaldun herriari gure hizkuntzak behar dituen tresnak garatzen uzten, horretarako Estatu propio bat beharrezkoa dugulako, mota ezberdineko indar koertzitiboa azken finean....edo, bestela, erabateko autonomia edo konfederazioa.

Azken hori, euskal nazionalismoaren zati handi baten amestutako helburua bezain ezinezkoa da, inperialismoa ez baitago horretarako prest, badakielako ondorioa herri zapalduaren erabateko askapena dela, berandu baino lehen.

Espainol fasxistak Bizkaiko Foru Aldundiaren aurrean herriaren gehiengoaren kontra egin ondoren, Bilbon armez sartu eta arpildaturik. 3 aldiz gertatu zen hau 100 urteetan: 1836, 1874 eta 1937an, hemen azaltzen dugun bezala:
LEHOINABARRA: BILBAO ERA CARLISTA-FORALISTA


INPERIALISMO EZKUTUA


Inperialismoari aurre eginez eutsi egiten duten herriek existitzen dira. Ez naiz ageriko inperialismoaren ohizko indarkeriaz ari (diktadura ezberdinetan agertzen dena), baizik eta sasi-demokraziaren itxurapean inposatzen zaiguna: gezurrezko berdintasuna gezurrezko legeen aurrean, inposizio hutsa denean "guztion" ongizateaz mozorrotuta...nork erabaki du bestela zu (espainol-frantses) eta biok, GU izatea? 


Aldebakarreko ituna inposaketa besterik ez da (Nabarrako konkista eta Foruen abolizioa) eta hori onartzen duten era guztietako alderdi politikoak inperialismo horren agenteak edo beharrezko laguntzaileak besterik ez dira, demokrazia baten bizi garenaren itxurakeria egiteko inauteriko mozorroz jantzita; zeren eta, eurekin batera eta status quo totalitarioa zaintzen, era guztietako indar ekonomiko, polizialak eta epaileak baidituzte, totalitarismoaren zaintzaile sutsuak.


KLASE POLITIKO-INTELEKTUAL NAZIONALA

Orokorrean, ez dago herri onik edo txarrik, baketsurik edo erasokorrik: herri ahulak edo indartsuak baino ez daude.  Dikotomia honetan, bere askatasunaren alde borrokatzen ez duten herriek hilda daude.

Aritz Ibarraren margoa 


Herriak beren askatasunaren alde borrokatzen dira bizirik dauden bitartean, hori egiteari uzten badiote, hilda daudelako izango da. Itxurazko heriotza klinikoak, maiz, hibernazio edo letargia funtzionalak 
izaten ditu, agian, hau da Euskal Herriak eta bere Nabarrako Estatuak bizi duen gaurko egoera. 



Askatasun nazionalaren alde borrokatzen duen aldearen motibazioa handiagoa da aurkariaren erresistentziarekin edo existentziarekin amaitu nahi duen inperialisten aldearena baino. Beren nazioaren independentzia aldarrikatzen duten abertzaleak, Estatu kolonialeko agintariak baino sutsuagoak behar dira izan.


Okupazio eta terrorismo inperialisten pean irauten duen bitartean, herria existitzen da...eta bere Estatua berreskuratzeko eskubide internazionala du hori lortzeko, baina, ahal duen neurrian, horretarako, subjetu politiko gisa, gaur ez dugun erabaki estrategikoak hartzen duen buruzagitza bat ezin beharrezkoa delarik, klase politiko-intelektual nazionala. 


Garapen estrategiko kontsekuenterik eta indar soziologiko, ekonomiko, politiko eta ideologikoen harremanean benetan eragiteko gai den eragile politikorik ezean, ezer gutxi balio dute herri oso baten borondate sakonak eta berezko ahaleginak.


Joseba Ariznabarreta: "Politika dena da. Bada maila espontaneo bat gure hizkuntzaren, identitatearen eta ohituraren alde adierazten dena; baina maila kualifikatuago bat ere behar da. Klase politiko-intelektualak eman behar dio maila hori, eta hau da falta zaiguna. Herriaren indarrak badaude, baina politika mailara edo maila estrategikora eramateko gai den klase politikoa falta da. Ez dakit gai ez diren edo ez dakiten, eta hori ordaintzen ari gara”
IDEIA HAUEN JARRAIPENA ARTIKULU HONETAN: